HPV virüsü (Human Papilloma Virüs) kişiden kişiye, ten tene temas ile bulaşabilen bir DNA virüsüdür. HPV’nin 200’e yakın çeşidi vardır ve bunların yaklaşık 40 tanesi kadın ve erkeklerde genital bölge enfeksiyonu yapar. Rahim ağzı kanserlerinin hemen hemen tamamından HPV virüsü sorumludur. Bunların bir kısmı düşük riskli, bir kısmı ise yüksek riskli virüslerdir. Neyse ki, HPV kısa sürede değil, yıllar içinde rahim ağzı kanserine yol açabilir. Bu nedenle düzenli kontroller, pap smear ve HPV DNA testi gibi tarama yöntemleri ile öncü lezyonların kansere dönüşmeden yakalanması ve tedavi edilmesi mümkündür.
HPV aşısı HPV virüsünün bulaşmasını önlemek için yapılan koruyucu bir aşıdır.
HPV aşısı, içeriğinde bulunan HPV tiplerinin bulaşmasını engellemek için yapılır. Böylece rahim ağzı, vulva ve vajina kanserlerinin oluşumu engellenebilir. Ayrıca bazı anal kanserler ve baş boyun kanserlerinin oluşumu engellenebilir. Genital siğillerin oluşumu da aşı ile engellenebilir.
HPV aşısı rahim ağzı kanserlerinin yaklaşık yüzde 90’ını engeller.
Rahim ağzı kanserine en sık yol açan tipler HPV tip 16 ve tip 18’dir. Diğer yüksek riskli tipler HPV Tip 31, 33, 35, 39, 45, 51, 52, 56, 58, 59, 66 ve 68’dir.
HPV aşısı canlı aşı olmadığı için, aşı ile virüs bulaşmaz. Rekombinan bir aşıdır.
9 yaşından sonra yapılabilir. Batı ülkelerinde 11-12 yaş civarındaki kız ve erkek çocukları hedeflenir. Fakat bu yaşlarda aşı olmamış gençlerin cinsel aktivite başlamadan aşı olmaları da yeterince etkindir. HPV aşısı 9-45 yaşı arasındaki tüm kadınlara, muayene, pap smear ya da HPV testi yapılmadan uygulanabilir. Aynı şekilde 9-45 yaş arası erkeklere de yapılabilir. 15 yaşından önce iki doz (0 ve 6. ay), 15 yaşından sonra 3 doz (0, 2 ve 6. ay) olarak uygulanması önerilmektedir. Tek doz uygulama ile ilgili çalışmalar devam etmektedir. Gelecekte tek doz HPV aşısının önerildiği günleri görebiliriz.
HPV aşısı öncesi HPV DNA testi veya smear testi yapılması şart değildir.
Doğum yapmış olanlar HPV aşısı yaptırabilir.
Gebelik döneminde yeterli veri olmadığı için HPV aşısı yapılması önerilmez, fakat emzirme döneminde HPV aşısı yapılabilir.
HPV aşısı ücretsiz olarak yapılır mı?HPV aşısı şu an için sağlık ocaklarında yapılmamaktadır ve sosyal güvenlik sistemi tarafından karşılanmamaktadır. Fakat bazı belediyeler inisiyatif alarak HPV aşısını ücretsiz olarak uygulamaktadır.
HPV aşısı erkekler için uygun mudur?HPV aşısı hem kadınlara hem de erkeklere yapılabilir.
HPV aşısı cinsel aktif kadınlarda yapılır mı?İdeal olarak HPV aşısının cinsel aktivite başlamadan önce yapılması hedeflenir. Böylece virüs bulaşma riski en aza iner. Fakat cinsel aktif kadınlarda da aşı yapılabilir.
Evet, HPV bulaştıktan sonra da aşı yapılabilir, çünkü bulaşmış olan HPV dışındaki tiplere karşı koruyuculuk sağlar.
HPV aşısı koldan veya üst bacaktan kas içerisine (intramuskuler) uygulanır.
HPV aşısı 2006 yılında piyasaya çıkmıştır. Aşı ile oluşan koruyucu antikorların uzun yıllar boyunca vücutta yüksek miktarda bulunduğu bilinmektedir. Potansiyel olarak ömür boyu koruyuculuk mümkündür. Fakat piyasada bulunan aşılar, bu teoriyi ispatlayacak kadar eski değildir.
HPV aşısının yan etkileri çoğunlukla lokal ve hafif yan etkilerdir (enjeksiyon yerinde kızarıklık, ağrı, şişlik vb). Fakat sosyal medyada HPV aşısı sonrası daha ciddi yan etkilerle karşılaştığını iddia eden insanlar bulunmaktadır. Teorik olarak her ilaçta olduğu gibi bu aşıyla ilgili de ciddi yan etkiler olabilir. Örneğin penisilin grubu antibiyotikler ilk icatlarından bu yana milyonlarca insanın enfeksiyonlar nedeniyle ölmesini engellemişlerdir. Fakat aynı penisilin grubu ilaçlar her 100 bin uygulamada bir kişinin anafilaksi (şok) nedeniyle ölümüne yol açmaktadır.
2006’dan bu yana dünyada milyonlarca doz HPV aşısı yapılmıştır. Bu geniş data seti incelendiğinde HPV aşısının güvenli olduğu aşikardır. Fakat milyonda bir görülen ciddi yan etkilerin olabileceğini de (aynı penisilin örneğinde olduğu gibi) aklımızda tutmalıyız. Bu tarz aşıları yaptırırken aşı karşıtı komplo teorisyenleri yerine bilimsel çalışmalara, kılavuzlara güvenmek daha mantıklıdır.
HPV aşısı kansere yol açan virüs tiplerinin yaklaşık yüzde 90’ına karşı etkilidir. Yani tüm HPV tiplerinin bulaşmasını engelleyemez. Bu nedenle HPV aşısı yaptıranların düzenli olarak Pap Smear ve HPV DNA testlerini yaptırmaya devam etmesi önerilir.
En mantıklısı en kapsamlı olanı yaptırmaktır.